Postępowanie dowodowe w procesie cywilnym

Powód występując z pozwem ma obowiązek dokładnie określić swoje żądanie, podać okoliczności faktyczne uzasadniające to żądanie oraz przedstawić dowody na ich poparcie. Pozwany nie może odmówić wdania się w spór - w odpowiedzi na pozew wypowiada się co do faktów zawartych w pozwie, a ponadto przedstawia własne twierdzenia i dowody na uzasadnienie podniesionych przez siebie zarzutów. Sąd w postępowaniu dokonuje weryfikacji twierdzeń stron w postępowaniu dowodowym.

 

Przedmiot dowodu

Przedmiotem dowodu są tylko fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, tzn. dotyczące przedmiotu procesu, czyli roszczenia procesowego oraz mające znaczenie prawne w tym sensie, że jego ustalenie jest konieczne z punktu widzenia normy prawnej, która miałaby zastosowanie do stanu faktycznego przedstawionego przez strony.

Nie wymagają dowodu fakty przyznane przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości, w tym fakty, co do których strona się nie wypowiedziała wbrew obowiązkowi. Każda ze stron jest obowiązana do złożenia oświadczenia co do twierdzeń strony przeciwnej, dotyczących okoliczności faktycznych.

Nie wymagają dowodu fakty powszechnie znane.

Nie wymagają dowodu fakty znane sądowi urzędowo, jednakże sąd jest zobowiązany na rozprawie zwrócić na nie uwagę stron.

Nie wymagają dowodu fakty, które sąd może ustalić w drodze domniemania faktycznego. Domniemanie faktyczne oparte jest na wiedzy i doświadczeniu –  sąd wyprowadza wniosek o istnieniu określonego faktu na podstawie innych lub innego udowodnionego faktu; domniemanie faktyczne może być wzruszone przez wykazanie nieprawidłowości rozumowania, tzn. wykazania, że fakt przyjęty przez sad za podstawę wnioskowania o innym fakcie nie został ustalony, albo na tym, że fakty składające się na podstawę domniemania faktycznego nie uzasadniają w świetle wiedzy i doświadczenia życiowego wyprowadzonego wniosku.

 

Dowód prima facie

Dowód prima facie – dowód zbliżony od domniemania faktycznego, ma zastosowanie w sprawach, w których udowodnienie okoliczności faktycznych jest niezwykle trudne, na przykład w przypadku szkód mankowych, komunikacyjnych, lekarskich. Dowód ten dotyczy okoliczności wskazujących na istnienie związku przyczynowo-skutkowego między określonymi zdarzeniami. Podstawę ustalenia takiego związku stanowi przekonanie, oparte na doświadczeniu życiowym i wiedzy, że w typowym przebiegu zdarzeń, które po sobie nastąpiły, związek taki występuje.

 

Ciężar udowodnienia faktu

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne; strony obowiązane są wskazać dowody dla stwierdzenie faktów, z których wywodzą skutki prawne, czyli ciężar udowodnienia twierdzenia o istnieniu określonego faktu ciąży na twierdzącym, a nie na przeczącym – tylko wyjątkowo, gdy wynika to z przepisów ustanawiających domniemania prawne wzruszalne – ciężar udowodnienia stanu przeciwnego niż przyjęty w domniemaniu obciąża przeczącego.

 

Środki dowodowe

Środek dowodowy służyć udowodnieniu faktów, z których strona wywodzi skutki prawne. Wśród środków dowodowych wyróżnia się:

- dokumenty urzędowe, czyli dokumenty sporządzone przez właściwe organy państwowe w zakresie ich działania albo przez organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne w zakresie zleconych im przez ustawę spraw z zakresu administracji publicznej; dokumenty urzędowe sporządzone w przypisanej formie stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone,

- dokumenty prywatne, które stanowią dowód tego, że osoba która je podpisała złożyła oświadczenie zawarte w tym dokumencie,

- zeznania świadków,

- opinia biegłego lub instytutu naukowego lub badawczo naukowego,

- oględziny przedmiotu,

- przesłuchanie stron,

- inne środki dowodowe, takie jak dowód z grupowego badania krwi, dowód z filmu, telewizji, fotokopii, fotografii, planów, rysunków, płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki.

 

Wniosek dowodowy. Postanowienie dowodowe.

Powód i pozwany zgłaszają wnioski dowodowe. Wniosek dowodowy powinien wskazywać fakty podlegające stwierdzeniu (teza dowodowa) oraz środek dowodowy mający służyć wykazaniu tych faktów, co ma umożliwić stronie przeciwnej zajęcie stanowiska co do potrzeby przeprowadzenia zgłoszonych dowodów, a sądowi wydanie postanowienia dowodowego.

Sąd przed podjęciem decyzji ocenia:

- czy wskazany środek dowodowy będzie służyć wykazaniu faktu, który ma dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie,

- czy teza dowodowa dotyczy faktu spornego,

- czy wnioskowany środek dowodowy nie jest w konkretnych okolicznościach wyłączony przez przepisy prawa,

- czy wnioskowany środek dowodowy został zgłoszony we właściwym czasie, bowiem Sad jest obowiązany pominąć spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich we właściwym czasie bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności,

- czy jest środkiem adekwatnym do sformułowanej tezy dowodowej, na przykład dowód z opinii biegłego z reguły nie może służyć ustaleniu faktu, lecz ich ocenie,

- czy zachodzi potrzeba przeprowadzenia dowodu, skoro okoliczności, na które został zgłoszony, wprawdzie są istotne i sporne, ale zostały już dostatecznie wyjaśnione za pomocą innych środków dowodowych.

Postanowienia dowodowe, pozytywne lub negatywne, sąd wydaje na rozprawie, tylko dowód z opinii biegłego może być dopuszczony na posiedzeniu niejawnym po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru. Postanowienia dowodowe nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu, a jedynie kontroli instancyjnej, w ramach zgłoszonego w apelacji zarzutu naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzut ten może być podniesiony w apelacji jedynie wtedy, gdy strona w postępowaniu przed sądem I instancji zgłosiła do protokołu zarzut uchybienia przepisom postępowania.

Postanowienia dowodowe sąd może stosownie do okoliczności na wniosek stron lub z urzędu zmienić, uzupełnić a nawet uchylić nawet na posiedzeniu niejawnym. Może też zarządzić powtórzenie lub uzupełnienie postępowania dowodowego.

 

Prekluzja dowodowa

Sąd ma obowiązek pominąć spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie przygotowawczym bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.

 

Zasada swobodnej oceny dowodów

Sad ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które Sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Sad II instancji orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed sadem I instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym, ale może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sadem I instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później.

Jeżeli Sąd I instancji wszechstronnie rozważył zebrany w sprawie materiał, ocenił wiarygodność i moc dowodów zgodnie z logicznym rozumowaniem i z doświadczeniem życiowym, nie pominął dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia i ustalenia Sądu I instancji są zgodne z treścią zebranego materiału dowodowego, czemu Sąd ten dał wyraz w szczegółowym uzasadnieniu wyroku, będzie to oznaczało, że Sąd I instancji ocenił dowody zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów i wzruszenie jego wyroku w postępowaniu przed Sądem II instancji ze względu na nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego w zasadzie nie będzie możliwe – w takiej sytuacji wywody strony, która wniosła apelację dotyczące zebranych dowodów i ich oceny będą stanowiły niedopuszczalną polemikę z oceną Sądu I instancji.

Kancelarie prawnicze | Lawyers Poland | Law firms Poland | Kancelaria Prawna | Radca Prawny | Adwokat | Prawnik | Prawnik Warszawa

4mk- grafika

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.